Тасаввур қилинг, сиз қадимги замонларда денгиз орқали Венецияга келаётган сайёҳсиз. Кема лагунага кириб келаётганида, юзингизга илк кўринадиган манзара — сув устида нурдан тўқилгандек кўринувчи, тантанали ва бир пайтнинг ўзида ўйинчан Дожлар саройи — Palazzo Ducale бўлади.

Ўлчами ва тарихий аҳамиятига қарамай, бу монументал бинога енгиллик хос. Готика услубидаги тешикчали лоджиялар нурли тошдан тўқилгандек кружевли шаклларни эсга солади ва нафис, юксак санъат намунасини яратади.

Palazzo Ducale, Сан-Марко базиликаси ва шу номдаги майдон билан бирга Венециянинг рамзи бўлиб, унинг тарихи шаҳар ва машҳур фуқароларининг тарихи билан узвий боғланган.

Саройнинг тарихи бир неча асрларга бориб тақалади. 9-асрга оид бўлган дастлабки ҳукумат биносининг аниқ кўриниши номаълум. Эски қолдиқлардан келиб чиққан ҳолда тадқиқотчилар 10–11-асрларда бино қандай кўринган бўлиши мумкинлигини тахмин қилишади: эҳтимол, баланд деворлар, бурчакларда тўртта минора ва атрофи ариқ билан ўралган одатий қаср бўлган. Кўплаб ёнғинлар ва қайта қуришлар натижасида бугунги кўринишини 15–16-асрларда олган.

Асрлар давомида сарой бир вақтнинг ўзида кўплаб вазифаларни бажарган: у Венеция ҳукмдорлари — дожларнинг қароргоҳи бўлган. Дожлар — ашрофлар орасидан мураккаб овоз бериш орқали умрбод сайланадиган шахслар эди. Шу ерда шаҳарнинг бошқарув органлари — Сенат ва Катта Кенгаш йиғилган, Олий суд фаолият юритган, Сирли Инквизиция ҳам шу ерда иш олиб борган. Саройда ҳуқуқ идоралари, канцелярия, турли департаментлар ва қамоқхона ҳам жойлашган.

Дожлар саройи бўйлаб экскурсияда сиз Венеция Республикаси қудрати маркази бўлган ушбу тарихий бинога оид маълумотларга эга бўласиз. Қандай қилиб сув устидаги шаҳар дунёдаги энг кучли денгиз республикасига айлангани, уни кимлар ва қандай бошқарганини билиб оласиз. Шаҳар тақдири ҳал қилинган ҳашаматли залларни, Венециялик улуғ рассомлар асарлари билан безатилган деворларни кўрасиз. Дож ким бўлган, бу лавозимга кимлар даъвогарлик қилган ва улар ҳақидаги қизиқарли ҳикояларни эшитасиз.