Тасаввур қилинг, сиз қадимги замонларда денгиз орқали Венецияга келаётган сайёҳсиз. Кема лагунага кириб келаётганида, юзингизга илк кўринадиган манзара — сув устида гўё нурдан тўқилгандек кўринувчи, тантанали ва бир пайтнинг ўзида ўйинчан Дожлар саройи — Palazzo Ducale бўлади.
Ўлчамлари ва тарихий аҳамиятига қарамай, бу монументал бинога енгиллик хос. Готика услубидаги тешикчали лоджиялар нурли тошдан тўқилгандек кружевли шаклларни эсга солади ва инжиқ, нафис меъморчилик намойишини яратади.
Palazzo Ducale — Сан-Марко базиликаси ва шу номдаги майдон билан бирга Венециянинг рамзларидан бири бўлиб, унинг тарихи шаҳар ва машҳур фуқароларининг тарихи билан узвий боғланган.
Саройнинг тарихи бир неча асрларга бориб тақалади. Ҳукумат биноси сифатидаги дастлабки кўриниши 9-асрга тўғри келади, лекин аниқ шакли номаълум. Эски қолдиқларга қараб тадқиқотчилар 10–11-асрларда бу бинога ўхшаш қурилиш қандай бўлганини тахмин қилишади: эҳтимол, баланд деворлар, тўрт бурчакда миноралар ва атрофи ариқ билан ўралган одатий қаср бўлган. Кўплаб ёнғинлар натижасида қайта тикланишлар бўлган ва бинога бугунги кўринишини асосан 15–16-асрларда берилган.
Ажабланарли жиҳати шундаки, бу сарой бир вақтнинг ўзида бир нечта вазифани бажарган: у Венеция ҳукмдорлари — умрбод лавозимга сайланадиган, ашрофлар орасидан танланган Дожларнинг яшаш жойи бўлган. Шу ерда шаҳарнинг бошқарув органлари — Сенат ва Катта Кенгаш йиғилар, Олий суд фаолият юритар, ҳатто Сирли инквизиция ҳам шу ерда иш олиб борган. Саройда ҳуқуқ идоралари, канцелярия, бошқа бошқармалар ва ҳатто қамоқхона ҳам жойлашган.
Дожлар саройи бўйлаб экскурсияда сиз Венеция Республикаси қудратининг маркази бўлган ушбу бинога оид тарихни ўрганасиз. Қандай қилиб сувда жойлашган шаҳар дунёнинг энг кучли денгиз республикасига айлангани, уни кимлар ва қандай усулда бошқаргани ҳақида билиб оласиз. Сиз Венециялик улуғ рассомлар асарлари билан безатилган ҳашаматли залларни кўрасиз — айнан шу ерда шаҳар учун энг муҳим қарорлар қабул қилинган. Дож ким бўлган, бу мақомга кимлар даъвогарлик қилган ва улар ҳақидаги қизиқарли ҳикоялар ҳам сиз учун очилади.