Рим майдонлари — шаҳарнинг очиқ ҳаводаги салонлари сингари бўлиб, уларнинг ўтмиши ва бугуни турли даврлар, тарихи ва афсоналарнинг мураккаб аралашмасидир.

Қадим даврларда Рим девор билан ўралган бўлиб, унга турли томонлардан қўриқланадиган дарвозалар орқали киради. Шимолдан келган сайёҳлар Абадий шаҳарга Фламиния дарвозалари орқали кирар эдилар. Бу дарвоза номи билан аталган Фламиния йўли б.з. 3-асрда консул Гай Фламиний томонидан қурилган.

Ушбу дарвоза асрлар мобайнида кўринишини ўзгартирган бўлса-да, ҳозир ҳам мавжуд ва айнан шу ердан биз сайрни бошлашингизни таклиф қиламиз. Рим меҳмонларини ана шу ерда катта очиқ-ўйин салонига таклиф қилиб, кенг қўлларини очиб кутиб олади. Дарвозадан ўтиб, ортида жойлашган Пьяцца дель Пополо майдонига кирганингизда, шаҳар сизни катта очиқ ҳаводаги салонга таклиф қилаётгандек ҳис қилесиз ва қаерга боришингизни танлаш имконини беради.

Пьяцца дель Пополо — “Халқ майдони” — Римнинг шимолий дарвозаси ҳисобланади. Бу ерда Римнинг уч кўчасини бирлаштирувчи Триент римий (Учинчи қалам) шаклланади, улар Нептуннинг учркуллари сингари бир нуқтадан тарқалиб, шаҳар марказини учга бўлади. Учинчи кўчадан ҳар бири алоҳида сайр учун муносиб ва у йўналишлардан бирини сайлаб олишингиз мумкин.

Пьяцца дель Пополода сиз ҳали ҳам руҳингизни тарбиялайдиган тарих, афсоналар ва миқдорларга гувоҳ бўласиз, машҳур ва номаълум рассомларнинг яшаган кўчасида сайр қиласиз, “Рим таътили” фильмининг Одри Хепберн персонажини кўрасиз, Испания тепаларига бориб, Треви фаввораси олдида тилак тилайсиз, Пантелонда қадимийликнинг буюклигини ҳис этасиз ва барокк даврининг энг гўзал майдони — Пьяцца Навонада ўзингизни топасиз.

Римда ҳамма нарса сингари, Пьяцца дель Пополо ҳам турли даврлар, ҳикоялар ва афсоналарнинг мураккаб қўшилмасидир. Бу ерда қадимги Миср ва Рим тарихлари уйғунлашган, Нерон руҳи эса қадимги девор қолдиқлари орасида юрар экан, қабридан ҳайдалган. Саёҳатчилар тўдаси Санта Мария дель Пополо черковига тўлиб, у ерда Караваджо асарини кўриш учун тўхтайди. Майдон номи бир вақтлар бу ерда ўсган тополар дарахтларини эслаб қўйган, улар Санта Мария дель Пополо черковини қуриш учун одамлар маблағ йиғган ҳақида тарих билан баҳслашади. Буюк Бернини майдонни тозалаб, унга Швед қироличаси Кристина билан учрашишга муносиб кўриниш берган. Кейинчалик, Зузеппе Валянья ҳиссаси билан майдон ҳозирги кўринишини олган.

Майдондун узоқда, турли хил савдогарлар йиғилган Виа дель Корсо кўчаси яқинида тинч, тош билан қопланган Виа Маргутта жойлашган. Агар қайси томонга бурилишни билмасангиз, у ёқдан ўтиб кетасиз. Аммо биз билганимиз учун Федерико Феллини ва унинг хотини яшаган уй эшиги олдида тўхтаб, антик савдо дўконлари ва санъат студиялари ойнасига қараб, Пикассо ишлаган сарой ҳовлисига кўз ташлаймиз. Агар омадли бўлсангиз, маҳаллий рассомлар ўз асарларини кўрсатадиган кўча кўргазмасини учратишингиз мумкин.

Виа Маргуттанинг тинчлиги Пьяцца Испанйола овозига айланади: айрим вақтларда омма кўплиги қадам ташлашни қийинлаштиради, чунки тепага чиқиш йўлидаги тепалар марказида тўнкалиб турган қайиқ шаклидаги фаввора ва ундан юқорида Святая Троица черкови жойлашган бўлиб, шаҳарга қараш имконини беради.

Олдинда яна икки майдон бор, аммо йўлда Палаццо Поли фасадида жойлашган Треви фавворасига пул ташлаб, тилак тилашни унутманг: бу ерда бир вақтлар Принцесса Зинаида Волконская яшаган ва ўз салонида Николай Гогол ва бошқа машҳур меҳмонларни қабул қилган.

Одамлар тўдасидан чиқиб, йўлда салқинлатадиган гелато олганимиздан сўнг, Пантелонга йўл оламиз: бу қадимий иншоотнинг куч-қудрати ва буюклиги ҳайратланарлидир, унинг ҳақиқий мақсади ҳали ҳам баҳс-мунозарага сабаб бўлади. Бу икки минг йилдан зиёд яшаб келаётган бино сизни ичкарига таклиф этади, Рафаэль қабрини зиёрат қилишга ва куполдаги очиқ окоулус орқали чуқур рим осмонига қарашга имкон беради.

Ва охирида сиз ҳақиқий ғалаба — барокк ғалабаси билан танишасиз. Қурулушлар орасида яширинган Пьяцца Навона қадимги стадион жойида кенгайиб ётади. Унинг марказида Бернини томонидан яратилган Тўрт дарё фаввораси бор, бу римлик черковнинг куч-қудрати ва дунёнинг барча бурчакларидаги таъсирининг рамзи ҳисобланади. Қадимий спортчилар, христиан шаҳидлари, меъморчилик маҳоритига эга санъаткорлар, кучли папа ва унинг шаҳарни ёқтурмайдиган келини — майдон кўпгина қизиқарли ҳикояларга бой ва унинг гўзаллиги кўзни қувонтиради. Фаввора атрофидаги атрофдаги деворга ўтиринг: Рим ва унинг сирлари сиздан норозилик билдирмоқда. Тур буюртма қилиб, манзараларни, ҳикояларни ва сайрни ҳурсандчилик билан кузатинг!